Είμαστε πράγματι σε πόλεμο!

Γράφει ο  Κώστας  Κατσακιώρης

Φιλόλογος-φροντιστής-συγγραφέας

Αγρίνιο,  4 /4 /2020

     Η ανθρωπότητα ζει ένα απίστευτο και απροσδόκητο δράμα. Άλλοι  λαοί περισσότερο και πιο έντονα άλλοι λιγότερο και πιο ήπια ζούμε όλοι μας πρωτόγνωρες καταστάσεις που όχι μόνο δεν τις περιμέναμε αλλά ούτε καν τις φανταζόμασταν.  Άλλωστε από την προηγούμενη πανδημία 1918 – 1920 (τον ισπανικό πυρετό) δεν ζει πια κανείς, ώστε να βιώσει κάτι ανάλογο σε επανάληψη. Ζούμε καταστάσεις που ξεπερνούν και το πιο ευφάνταστο σενάριο  κινηματογραφικής ταινίας.    

    Αυτή την ώρα που γράφονται τούτες οι σκέψεις οι νεκροί από τον φονικό ιό, τον Covid – 19, σε παγκόσμιο επίπεδο φτάνουν τις 65.000 σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου οργανισμού υγείας και έπεται η θανατηφόρα εξέλιξη.  Ευτυχώς στη χώρα μας οι θάνατοι από τον φονικό ιό είναι για την ώρα περιορισμένοι και ας ελπίσουμε στο αίσιο ενδεχόμενο. Κι αυτό γιατί αυτή τη φορά οι πολιτικοί  ιθύνοντες της χώρας μας λειτούργησαν σωστά και με ανθρωπιστικά κριτήρια, βάζοντας όντως σε δεύτερη μοίρα τα οικονομικά μεγέθη και το οικονομικό κόστος. Καθόρισαν ως  προτεραιότητα τον άνθρωπο έναντι της οικονομίας και ταυτόχρονα σεβάστηκαν τις συγκροτημένες θέσεις των λαμπρών επιστημόνων μας στον τομέα της υγείας, του κ. Τσιόδρα και των συνεργατών του,  εφαρμόζοντας εγκαίρως τα σωστά μέτρα.

    Παρακολουθούμε καθημερινά τα μακάβρια συμβάντα με πόνο ψυχής, βουβοί, ενεοί, φοβισμένοι, τρομαγμένοι. Και το χειρότερο είναι ότι δεν μπορούμε – είναι ανθρωπίνως αδύνατο – να προβλέψουμε τις εξελίξεις. Η μια θλιβερή είδηση διαδέχεται την άλλη, ωσάν  ριπές οπλοπολυβόλου που σφυροκοπά  ασταμάτητα. Ειδήσεις που  παγώνουν  προς στιγμήν τη σκέψη και σκίζουν τη ψυχή, αυξάνοντας τον πόνο, τη θλίψη και την ανησυχία μας για το «τι τέξεται η επιούσα».  Τόσοι νεκροί στην Ιταλία ημερησίως, άλλοι τόσοι περίπου στην Ισπανία, λιγότεροι  στη Γαλλία, πολύ περισσότεροι  στις  Η.Π.Α. και η λίστα δεν έχει τέλος.

   Το τηλεοπτικό θέαμα αποπνέει αβάσταγο πόνο και θάνατο. Καμιόνια που κουβαλούν εκατοντάδες φέρετρα ή στοιβαγμένα φέρετρα σε μεγάλα κοντέινερ – ψυγεία, αφού τα αποτεφρωτήρια αδυνατούν να  διαχειριστούν τον τεράστιο όγκο των νεκρών.  Τα συστήματα υγείας των περισσότερων χωρών – μολονότι είναι πολύ καλύτερα  οργανωμένα  από το δικό μας – δοκιμάζονται καθημερινά, αδυνατώντας να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις και στις τεράστιες ανάγκες. Παρατηρούνται δε και μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο υγειονομικό προσωπικό, σε υγειονομικό υλικό… Εικόνες σκληρές και απάνθρωπες   από νοσοκομεία, όπου ασθενείς κείτονται στους διαδρόμους, σφαδάζοντας στους πόνους αβοήθητοι. Εικόνες ασθενών από θαλάμους ΜΕΘ  των  νοσοκομείων που ζουν τον Γολγοθά τους μόνοι, άβουλοι, μοιραίοι, όπως λέει και ο Κ. Βάρναλης. Παντελώς ολομόναχοι χωρίς τη φροντίδα και τη στοργή των προσφιλών προσώπων, τη ψυχική στήριξη τους ακόμα και με έναν λόγο παραμυθίας, που να τους δώσει ελπίδα ή να γλυκάνει … την οριστική αναχώρησή τους. Ένας ανηλεής αγώνας επιβίωσης αλλιώτικος, μοναχικός, τραχύς και επώδυνος προπαντός για τους ίδιους τους ασθενείς αλλά δευτερευόντως και για τους συγγενείς τους που με απέραντη θλίψη ζουν μακρόθεν το δικό τους δράμα, αφού δεν μπορούν να συμπαρασταθούν στα αγαπημένα τους πρόσωπα και στο τέλος – τέλος να τα αποχαιρετήσουν στο ύστατο ταξίδι τους. Ένας θάνατος αλλόκοτος, σκληρός και αδυσώπητος που ξεπερνάει  τα ανθρώπινα όρια, που δοκιμάζει τις αντοχές όλων και αφήνει ανεξίτηλες  ψυχικές ουλές.

    Πραγματικό σκηνικό πολέμου λοιπόν με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς – για την ώρα – και με κομμένη την ανάσα όλων μας. Στην πρώτη γραμμή αυτής  της μάχης οι γιατροί και νοσηλευτές που δίνουν συχνά έναν άνισο αγώνα πιστοί στον όρκο τους, για να εξασφαλίσουν τη ζωή στους ασθενείς τους. Άλλωστε δεν είναι λίγοι που σ΄ αυτή τη μάχη γίνονται θύματα οι ίδιοι, άλλοι νοσούν και άλλοι χάνουν ακόμα και τη ζωή τους. Δίχως άλλο τους οφείλουμε αφειδώλευτη ευγνωμοσύνη και τιμή. Είναι οι πραγματικοί ήρωες αυτού του  ασύμμετρου πολέμου απέναντι σε έναν αφανή και ύπουλο εχθρό, που δημιουργεί εκατόμβες νεκρών καθημερινά.  

    Και εμείς οι υπόλοιποι παρακολουθούμε με απόσταση ασφαλείας αυτό το πολεμικό σκηνικό κλεισμένοι στα σπίτια μας, που έγιναν τα προσωπικά καταφύγιά μας σ΄ αυτήν την πρωτοφανή μάχη επιβίωσης. Γροθιά στο στομάχι, θλίψη, καταχνιά, μαύρες σκέψεις και αγωνία. Η ψυχολογία στο ναδίρ και τα ερωτήματα πολλά και για την ώρα αναπάντητα: πότε θα τελειώσει αυτό το δράμα; Θα  τελειώσει οριστικά ή θα επανακάμψει δριμύτερος και μεταλλαγμένος ο ιός το φθινόπωρο; Μήπως τελικά ο  Covid – 19 κατασκευάστηκε (συνωμοτική προσέγγιση) στα κινέζικα βιολογικά εργαστήρια της Γιουχάν από όπου και ξέφυγε; Πότε θα βρεθεί το εμβόλιο; Τί πληγές θα μας αφήσει; Πώς θα είναι η ζωή μας ύστερα από αυτή την περιπέτεια; Πώς θα είναι οι συνθήκες εργασίας και η καθημερινότητά μας εν γένει, όταν τελειώσει οριστικά η πανδημία; Θα αλλάξει ολωσδιόλου ή σταδιακά και σε βάθος χρόνου θα επανέλθουμε στην πρότερη καθημερινότητα;

   Παρ΄ όλα αυτά και επειδή η ζωή (όπως συνηθίζουμε να λέμε συνεχίζεται) μέσα από αυτή τη ζοφερή κατάσταση κάπου – κάπου ξεπηδά η ελπίδα όχι μόνο για να κερδίσουμε το προσωπικό στοίχημα της επιβίωσης αλλά και της επόμενης μέρας, όταν τελειώσει αυτό το μαρτύριο. Γιατί ήδη αυτή η υγειονομική κρίση έχει αποδιοργανώσει την οικονομική και κοινωνική ζωή και θα κληροδοτήσει μια τεράστια οικονομική καταστροφή. Το παρήγορο   όμως είναι  ότι όλοι μας (όλος ο πλανήτης) βρισκόμαστε στην ίδια όχθη του ποταμού, και αν στην Ε.Ε που μας αφορά ιδιαίτερα επικρατήσει η λογική και εκπονηθεί ένα νέο «σχέδιο Μάρσαλ» για την επανεκκίνηση της οικονομίας, θα επανακάμψουμε σχετικά γρήγορα.

   Αν αντίθετα επικρατήσουν οι επιζήμιες εθνικές προσεγγίσεις με αιχμή του δόρατος τις πολιτικές λιτότητας – αντί της έμπρακτης αλληλεγγύης, που είναι θεμελιακή αρχή της Ε.Ε,  –  που και τώρα ακόμα τις  ευαγγελίζεται η Γερμανία και τις αποδέχονται οι Αυστριακοί, οι Φιλανδοί και  οι Ολλανδοί, τότε θα ανοίξουν οι ασκοί του Αιόλου. Ήδη τα τελευτά χρόνια στη «γερμανοκρατούμενη» Ευρώπη έχει αυξηθεί το ρεύμα του  ευρωσκεπτικισμού, το οποίο τώρα  δικαιολογημένα θα αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη πολιτική δυναμική στον ευρωπαϊκό νότο (Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία και αλλού), αυτό θα κλονίσει το οικοδόμημα της Ε.Ε, το οποίο σίγουρα θα μπει στη δίνη της διάσπασης και της κατάρρευσης. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Ιταλοί αρκετά λαβωμένοι από αυτόν τον ασύμμετρο πόλεμο και ταυτόχρονα έμπλεοι οργής προς τη Γερμανία υπέστειλαν τη σημαία της Ε.Ε από πολλά διοικητήριά τους, προφανώς ως ένδειξη των διαθέσεών τους. Άλλωστε προ ημερών ο ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε σε δήλωσή του σε γερμανικά μέσα ενημέρωσης είπε με νόημα «αυτή τη στιγμή δεν γράφουμε εγχειρίδιο οικονομίας, αλλά γράφουμε ιστορία». Ας ελπίσουμε ότι την ύστατη στιγμή θα επικρατήσει η σωφροσύνη και η έμπρακτη αλληλεγγύη   στους κόλπους της Ε.Ε και θα ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα που θα επουλώσουν τις πληγές, θα ομαλοποιήσουν τις εργασιακές συνθήκες και όσο το δυνατό γρηγορότερα θα δρομολογήσουν ευοίωνες προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης,.  Ίδωμεν, οι καιροί ου μενετοί.

Νεοφιλελευθερισμός ή νεοουμανισμός ;

Νεοφιλελευθερισμός ή  νεοουμανισμός;

Γράφει ο Κώστας Κατσακιώρης,

φιλόλογος- φροντιστής -συγγραφέας

  Είναι  αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες – εποχή της παγκοσμιοποίησης – έχουν διογκωθεί επικίνδυνα τα προβλήματα που ταλανίζουν ανατολή και δύση, όλον δηλαδή  τον πλανήτη και τους κατοίκους του.

Read More

Η ιδιωτική ζωή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Η ιδιωτική ζωή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

 

Γράφει ο Κώστας Κατσακιώρης

φιλόλογος, φροντιστής, συγγραφέας

 

Στο πλαίσιο της άσκησης του κοινωνικού ελέγχου, που είναι και αναγκαίος και αναπόφευκτος, πολλοί άνθρωποι δεν ασχολούνται μόνο με όσα αφορούν το δημόσιο βίο και την κοινωνική δράση των συνανθρώπων τους, γνωστών και μη, αλλά υπεισέρχονται στα ενδότερα του βίου «των άλλων», σχολιάζοντας την ιδιωτική τους ζωή. Κρίνουν τις περισσότερες φορές κακοπροαίρετα και κακόβουλα τις συμπεριφορές και τις πράξεις τους, ωσεί λαϊκοί δικαστές και τιμητές των πάντων. Ξιφουλκούν με κακεντρέχεια και περίσσιο φθόνο κατά των άλλων, ενώ την ίδια στιγμή τοποθετούν τους εαυτούς τους στο απυρόβλητο, αποφεύγοντας την ενδοσκόπηση και την αυτοκριτική. Ικανοποιούν έτσι αυτάρεσκα την περιέργειά τους, το «εγώ» τους, και γίνονται άτεγκτοι, αδιάκριτοι, επιθετικοί και καχύποπτοι με τους άλλους. Και εννοείται πως μ’ αυτή την οπτική της κλειδαρότρυπας παραβιάζεται ασύστολα το δικαίωμα του απορρήτου της ιδιωτικής ζωής, προσβάλλονται βάναυσα και διαπομπεύονται προσωπικότητες.

Βέβαια, η τάση αυτή παρατηρείται από καταβολής κόσμου και όπως έλεγε ο σοφός Σωκράτης «είναι χαρακτηριστικό στοιχείο της ανθρώπινης φύσης». Τα κοινωνικά σχόλια (κοινώς κουτσομπολιά) γίνονταν ανέκαθεν μέσα στο πλαίσιο του μικρόκοσμου του καθενός, στη γειτονιά του, στον επαγγελματικό του χώρο, στο χωριό του. Μόνο που στη σημερινή ψηφιακή εποχή – με τα δίκτυα πληροφόρησης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – τα «όρια του μικρόκοσμου» έχουν πια διευρυνθεί και συνιστούν μια μεγάλη δημόσια σφαίρα (όπως λέει και στίχος του Οδυσσέα Ελύτη – ερμηνευόμενος διασταλτικά – «αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας»). Οι κριτικές δίνουν και παίρνουν επί παντός θέματος, σημαντικού και ασήμαντου, ή και επί παντός προσώπου. Τίποτε δεν μένει ασχολίαστο σ’ αυτή την αρένα, που προσβάλλει, εκβιάζει (διαδικτυακό μπούλινγκ), συνθλίβει, γελοιοποιεί και εκμηδενίζει πρόσωπα.

Με τα τεχνολογικά μέσα που υπάρχουν στην εποχή μας η ιδιωτική ζωή βάλλεται πανταχόθεν και είναι πολύ δύσκολο να προστατευθεί. Παραβιάζονται ασύστολα τα όρια της ιδιωτικής ζωής και τίποτε πια δεν είναι κρυφό. Δεν υπάρχουν γεωγραφικοί, κοινωνικοί αλλά ούτε και ηθικοί φραγμοί για πολλούς. Και βέβαια όποιος εισβάλλει στην ιδιωτική ζωή των άλλων μπορεί να κλέψει ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα και πληροφορίες για το παρελθόν, το παρόν, ακόμη και το μέλλον τους, ικανοποιώντας τις διαστροφές του, τη νοσηρή του σκέψη και φαντασία. Μπορεί δηλαδή να αποκτήσει πολύτιμες πληροφορίες που αφορούν τις ανησυχίες, τις πεποιθήσεις, τους στόχους και τους σχεδιασμούς, τους φίλους, τις ερωτικές τους σχέσεις …

Μολονότι είναι λίγο πολύ γνωστοί αυτοί οι κίνδυνοι, παρά ταύτα παρατηρείται ένας παροξυσμός αυτοπροβολής της ιδιωτικής ζωής. Τον υιοθετούν οι διάσημοι, τα σύγχρονα δηλαδή πρότυπα – είδωλα των νέων σε κάθε χώρο, και εξ αυτού έγινε μόδα. Και σ’ αυτόν τον ίλιγγο αυτοπροβολής μικροί και μεγάλοι σε ηλικία βγάζουν στη φόρα την ιδιωτική τους ζωή. Προπαντός τα παιδιά και οι έφηβοι λόγω της μεγάλης εξάρτησης από τα ψηφιακά μέσα και της ανωριμότητας (σύμφωνα με στοιχεία της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος το 92% των δεκάχρονων παιδιών στη χώρα μας έχουν λογαριασμό στο Facebook) αγνοούν ή υποτιμούν τους κινδύνους. Κι αντί η ιδιωτική τους ζωή ως πολύτιμο αγαθό να τυγχάνει αυτοπροστασίας, εκτίθεται σε δημόσια θέα για κάποια (likes), για μια ψευδεπίγραφη και εφήμερη δημοσιότητα.

Με άλλα λόγια, το ιδιωτικό που παλαιότερα ήταν περιφρουρητέα αξία – ίσχυε το αρχαιοελληνικό ρηθέν «τα εν οίκω μη εν δήμω» – τώρα απαξιώνεται. Τείνει να ανατραπεί, αν δεν έχει ήδη ανατραπεί πλήρως αυτή η αντίληψη. Γίνεται ένα «ξεκατίνιασμα» άνευ προηγουμένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Πολλοί χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δίνουν αβίαστα και ανά πάσα στιγμή το χωρο-χρονικό και κοινωνικό τους παρόν, αναρτούν αποκαλυπτικές φωτογραφίες με ιδιωτικές τους στιγμές, εκμυστηρεύονται τα εσώψυχά τους (σκέψεις, επιθυμίες, ανησυχίες, φοβίες…) και συνομιλούν με γνωστούς και αγνώστους. Εκθέτουν εκουσίως τα ευαίσθητα προσωπικά τους  δεδομένα και δημοσιοποιούν κάθε τι το προσωπικό για μια προσωρινή, κάλπικη αναγνώριση και αποδοχή, νομίζοντας ότι έτσι είναι πια αναγνωρίσιμοι, κοινωνικά παρόντες και αποδεκτοί. Με άλλα λόγια, διαμορφώνεται βαθμιαία μια εξομολογητική κοινωνία, όπου δυστυχώς να εξαλείφονται τα όρια ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο.

Αναμφίβολα, για τους πολλούς, τους απλούς ανθρώπους της διπλανής πόρτας (όπως συνήθως λέμε) είναι αρνητικές οι συνέπειες από τη δημόσια έκθεση της ιδιωτικής τους ζωής στα αδηφάγα μάτια ενός κοινού, που συνήθως γοητεύεται με τα γαργαλιστικά θέματα και θεάματα και διψά να τους λοιδορήσει χωρίς έλεος, να τους διαπομπεύσει, να τους εκμεταλλευτεί. Η λεκτική βία, το μπούλινγκ και τα κρούσματα της παιδοφιλίας και της παιδεραστίας πληθαίνουν ανησυχητικά, γεγονός που δείχνει αφενός πόσο ευάλωτα είναι τα παιδιά και αφετέρου πόσο εμφανής είναι η απουσία της οικογένειας. Και βεβαίως τα θύματα συνήθως του διασυρμού είναι οι πιο αδύναμοι χαρακτήρες, που οδηγούνται στα όρια κατάθλιψης, απομόνωσης, απόγνωσης και ενίοτε αυτοχειρίας.

Γι’ αυτό είναι ανάγκη να γίνει πιο ενδελεχής ο έλεγχος των δικτύων επικοινωνίας (προπαντός του Διαδικτύου), ώστε να διώκονται οι κλοπές των προσωπικών δεδομένων και τα ηλεκτρονικά εγκλήματα, αλλά και να επιβάλλονται αυστηρότερες ποινές στους παραβάτες. Όμως, όπως συμβαίνει και σε άλλους τομείς, ποτέ οι νόμοι και οι κατασταλτικοί μηχανισμοί δεν είναι αποτελεσματικοί, αν δεν συνοδεύονται από μέτρα πρόληψης. Πρέπει, λοιπόν, απαραιτήτως να επενδύσουμε ως κοινωνία στην ανθρωπιστική παιδεία, στην πνευματική συγκρότηση των νέων ανθρώπων, στην απόκτηση ηθικής αυτοσυνειδησίας και αυτοελέγχου, ώστε να είναι σε θέση να περιφρουρήσουν την ιδιωτική τους σφαίρα.

Σ’ αυτήν την προσπάθεια είναι καθοριστικός ο ρόλος των φορέων παιδείας, προπαντός της οικογένειας, του σχολείου και των μέσων ενημέρωσης, ώστε να δημιουργηθούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις προάσπισης της ιδιωτικής ζωής. Γι’ αυτό απαιτείται συνεχής επαγρύπνηση από τους γονείς και δασκάλους και συχνή ενημέρωση, ευαισθητοποίηση των παιδιών πάνω στο θέμα της περιφρούρησης της ιδιωτικής ζωής με διάφορες δράσεις, όπως είναι ανάλογες εκπομπές στα ΜΜΕ ή σχολικές ημερίδες ασφαλούς πλοήγησης του Διαδικτύου. Στο τέλος – τέλος πρέπει να γίνει σαφές σε όλους ότι το να εκθέτει κανείς την ιδιωτική του ζωή κάθε άλλο  παρά συνιστά κοινωνική αναγνώριση και τιμή για τον ίδιον, ταυτόχρονα δε είναι και εξόχως επικίνδυνο.

Και βέβαια, επειδή στο εγγύς μέλλον οι απειλές κατά της προσωπικής ζωής θα είναι πιο ανησυχητικές, χρειάζεται μέτρο, αυτοσυγκράτηση και σωστή, ασφαλής χρήση του ψηφιακών μέσων. Είναι ανάγκη να είμαστε πιο ευαισθητοποιημένοι σ’ αυτό το θέμα, ώστε όχι μόνο να μην εκτιθέμεθα αυτοβούλως, αλλά να διεκδικούμε πιο μαχητικά την προάσπισή της ιδιωτικής ζωής, γιατί είναι το απάνεμο λιμάνι του καθενός, κι αλίμονο, αν το προσφέρουμε ως λεία στις άγριες διαθέσεις των σύγχρονων πειρατών.

Κι όμως υπάρχει

Κι όμως υπάρχει.

    Είμαι στο μετρό και ακούω δίπλα μου δυο φίλους να μιλάνε. Η χρονιά που έρχεται είναι για αυτούς χρονιά Πανελληνίων. Πριν κατέβουν στη στάση τους λέει ο ένας: «Φίλε συνταγή δεν υπάρχει. Εμείς θα κάνουμε τη προσπάθειά μας και θα δούμε». Θυμήθηκα ένα κείμενό μου, γραμμένο πριν τέσσερα χρόνια, όταν είχα πρωτομπεί στη Νομική και σκέφτηκα να το δημοσιεύσω, γιατί αποτελεί καταστάλαγμα της δικής μου πορείας προς την δική μου επιτυχία. Διανθισμένο το κείμενο με τελευταίες διορθώσεις και με σκοπό να βοηθήσει τους μέλλοντες – κυρίως της θεωρητικής- μαθητές απαντώ εκ των προτέρων πως υπάρχει συνταγή. Δοκιμασμένη. Επιτυχημένη.

1) Δεν μας ενδιαφέρει τι θέματα θα πέσουν. Άπαξ και σταθείς στον παράγοντα τύχη, έστω και για λίγο, αν ελπίσεις, δηλαδή, σε κάτι που βαίνει εκτός των δυνατοτήτων και των γνώσεών σου, μειώνεις τις πιθανότητες να πετύχεις. Δεν χρειάζεται πίστη στην τύχη, αλλά διεύρυνση  των δυνατοτήτων και των γνώσεών σου, ώστε να πλησιάσεις περισσότερο στην αντικειμενικότητα των όσων θα καταθέσεις. Κανείς, βέβαια, δεν είναι αντικειμενικός εξεταστής (και συχνά ούτε και δίκαιος, αξιοκρατικός ή ακόμα και με τις απαιτούμενες γνώσεις), αλλά αυτό δεν το καθορίζεις εσύ. Εσύ αυτό που καθορίζεις είναι η απάντησή σου να τείνει προς το αντικειμενικά ζητούμενο.

2) Πώς το βρίσκεις το αντικειμενικά ζητούμενο; Μορφώσου! Διάβασε, δες εποικοδομητικές ταινίες, άκου συνεντεύξεις μεγάλων ανθρώπων και διάβασε τι έχουν πει και γράψει, να είσαι περίεργος για όλα. «Stayhungry, stayfoolish» είχε πει oSteveJobs, ως συμβουλή σε τελειόφοιτους φοιτητές. Ξέρεις για ποιο πράγμα ήταν βέβαιος ο ιθύνων εγκέφαλος της μεγαλύτερης εταιρίας του κόσμου; Ότι έτσι μόνο μπορείς να ξεχωρίσεις. Εκτός κι αν θες να μαθαίνεις απέξω –κατά τη τραγική συνήθεια πολλών- τα θέματα των εκθέσεων. Εσύ διαλέγεις. Ή τον πιο δύσκολο δρόμο, που απαιτεί χρόνο, αυτοπειθαρχία, κουράγιο και ψυχική δύναμη ή τον εύκολο. Πίστεψε με ότι ο πρώτος είναι αυτός που θα σου χρησιμεύσει μετά.

3) Συνεχής προσπάθεια. Η προσπάθεια ξεκινάει από το πώς γράφεις το γράμμα «ξ» μέχρι τη σύνταξη των αρχαίων και συνεχίζει μετά υπό άλλες μορφές, που εδώ δεν μας ενδιαφέρουν. Η συνεχής προσπάθεια δεν είναι συνεχόμενη. Δεν γίνεται κάθε λεπτό της μέρας, κάθε μέρα του χρόνου. Θέλει πρόγραμμα και η προσπάθεια μπορεί να είναι διακεκομμένη. Νέος ή νέα είσαι κι η καρδιά χτυπάει σαν δεις τον Έρωτα, θες μια βόλτα, ένα καφέ, μια ταινία να δεις βρε παιδί μου. Γιατί όχι; Βάλ το στο πρόγραμμα και κάτσε πιο αργά μετά. Πρόγραμμα!

4) Εμπόδια. Υπάρχουν. Πάντα υπήρχαν. Πάντα θα υπάρχουν. Είτε είναι ένα ζεστό απόγευμα που σε καλεί για βόλτα, είτε η απελπισία από τον θάνατο ενός δικού σου ή από την ερωτική σου απογοήτευση, είτε τα χρήματα, είτε ό,τι άλλο, όλα αυτά έχουν ένα σκοπό: να κάνουν τη προσπάθειά σου λίγο –ή πολύ- πιο δύσκολη, αλλά και πιο γοητευτική. Τη γοητεία την καταλαβαίνεις μετά, όταν δεις τα αποτελέσματα.  Τότε θες να χορέψεις, κατά την ερμηνεία που δίνει ο Ζορμπάς του Καζαντζάκη στο ρήμα, ως τίταγμα ψυχής, κυρίως γιατί ανέβηκες σε ύψη, που δεν ήσουν καν προετοιμασμένος, σε ύψη που πίστευες ότι δεν μπορείς να φτάσεις. Εσύ αποφασίζεις αν θα υποκύψεις. Να είσαι, όμως, σίγουρος γι΄αυτό: θα ερωτευτείς τον εαυτό σου, άρα και την ίδια τη ζωή, αν φτάσεις εκεί που θέλεις έχοντας γκρεμίσει όσους τοίχους σου έχτισαν ή έχτισες.

5) Το μέτρημα. Ο εαυτός σου είναι ένας αυστηρός κριτής, που κρατά μια μεζούρα και μετράει τη προσπάθεια που έκανες κάθε μέρα και κάθε λεπτό. Δεν τη μετράει σε εκατοστά, αλλά σε ουσία και ειλικρίνεια. Και έχει πάντα δίκιο. Πες στους άλλους ψέματα, πες ότι έφταιγε ο χ, ψ, γ, κάνε χιλιάδες τεχνάσματα, για να δικαιολογηθείς, αλλά μέσα σου ξέρεις. Θέσε όριο μέχρι εκεί που πραγματικά μπορείς! Κάνε εκείνη τη προσπάθεια, που αν αποτύχεις, θα είσαι τουλάχιστον ευτυχισμένος, γιατί δεν είχες τίποτα άλλο να κάνεις.

6) Έχε τις κεραίες σου τεντωμένες. Άκου τους πάντες: συμμαθητές, καθηγητές στο σχολείο, ήδη επιτυχόντες ή αποτυχόντες. Τι έγραψαν; Ποια μετάφραση έχουν; Γιατί; Με ποιες σημειώσεις ασχολούνται; Τι ασκήσεις κάνουν; Από πού κάνουν άγνωστο; Γιατί δυσκολεύονται; Τι τους είπε ο καθηγητής τους; Γιατί έτσι το απάντησε αυτό ή αυτή; Μάζευε πληροφορίες και συμπλήρωσε τις σημειώσεις σου, συνέχισε να μαθαίνεις, κάνε συνέχεια επανάληψη τα πάντα. Κουράσου, ξεπέρασε αυτό που μπορείς και ανέβασε τον πήχη πιο ψηλά, ίδρωσε, κλάψε, βρίσε, φτάσε στα όριά σου και πέρνα τα!

  Γιατί, όμως, όλα αυτά; Για μια απλή σχολή; Κι όμως…εδώ γίνονται οι παρανοήσεις. Αν σε αυτή σου τη πορεία διαλέξεις τον δύσκολο δρόμο, τα μόρια θα είναι απλά ένας αριθμός, μια δικαίωση, όχι, όμως η ευτυχία. Η ευτυχία σου θα είναι εκείνη η στιγμή, που μετά από όλα αυτά θα έχεις μάθει ποιες τρικυμίες σε ζαλίζουν και σε ποιες φαίνεται η τέχνη σου, θα κρατάς κλειδιά στα χέρια σου που θα σου ανοίγουν μέσα σου τις τέσσερις πόρτες του εσωτερικού σου ορίζοντα,  θα έχεις φτιάξει άλλα όρια, πιο αυστηρά, θα έχεις πει τη δική σου απάντηση σε όσα έζησες, θα είσαι περήφανος για τον εαυτό σου!

 Θα γυρίσεις και θα κοιτάξεις την Ιθάκη και θα είσαι πολύ νέος για να μείνεις εκεί. Θα ντύσεις καλά τη καρδιά για τα επόμενα, θα της δέσεις σφιχτά τα κορδόνια για τα νέα ταξίδια και λίγο πριν φύγεις θα κοιτάξεις μέσα σου. «Αν ξαναζούσα όσα έζησα, θα έκανα πάλι τα ίδια»; Αν πεις το «ναι» φύγε όσο πιο ψηλά και μακριά μπορείς!

Και είμαι σίγουρος ότι θα μπορείς!

 

Τσούμαλης Γιάννης  *

(φοιτητής Νομικής Αθηνών, owner /blogger στο worldsattic.blogspot.gr, συντάκτης και φωτογράφος στο musiccorner.gr, συντάκτης στο athenspost.gr, εθελοντής)

* (Ο Γιάννης Τσούμαλης ήταν  άριστος μαθητής  του φροντιστηρίου μας. Είναι υποχρέωση και τιμή μας να φιλοξενούμε στην ιστοσελίδα κείμενά του)  

Βία και προπηλακισμοί στο σχολείο της κρίσης

 

 

Βία και προπηλακισμοί στο σχολείο της κρίσης

του Νίκου Φωτόπουλου, κοινωνιολόγου   

   Το ζήτημα της βίας και του εκφοβισμού αποτελεί ένα ανησυχητικά εντεινόμενο φαινόμενο που αργά αλλά σταθερά αλλοιώνει τη φυσιογνωμία του σύγχρονου σχολείου. Κι αυτό γιατί η παρατεταμένη κοινωνική και οικονομική κρίση έχουν ήδη διαμορφώσει ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης και ευδοκίμησης παρόμοιων φαινομένων.

   Πέρα από τις πολλές εννοιολογικές προσεγγίσεις, θα μπορούσαμε να επισημάνουμε ορισμένα βασικά σημεία, τα οποία μας δίνουν μια σαφή εικόνα τού τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε στο φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας και του εκφοβισμού. Πρόκειται για καταστάσεις οι οποίες εκδηλώνονται μεταξύ των μαθητών σε λεκτικό, σωματικό, ψυχολογικό και κοινωνικό επίπεδο. Οι πιο συνηθισμένες είναι οι φραστικές επιθέσεις, οι απειλές και οι προσβολές, οι χειρονομίες, οι εκβιασμοί, οι ξυλοδαρμοί, οι κλοπές και οι καταστροφές προσωπικών αντικειμένων, ο αποκλεισμός και η απομόνωση από τον κοινωνικό περίγυρο και τις παρέες, πράξεις «θυματοποίησης» των μαθητών, που μπορούν να φτάσουν μέχρι και τη σεξουαλική παρενόχληση ή την κακοποίηση, αλλά και τον εκφοβισμό ή την παρενόχληση μέσω Διαδικτύου.

   Πρόσφατες έρευνες στην Ελλάδα δείχνουν ότι 1 στους 4 μαθητές έχει υποστεί κάποια μορφή εκφοβισμού εντός του σχολικού περιβάλλοντος με συχνότητα δύο ώς τρεις φορές το μήνα ή και περισσότερο (ΕΨΥΠΕ, ΑΠΘ). Τα αγόρια κατά κανόνα εμπλέκονται σε μεγαλύτερο ποσοστό σε περιστατικά σωματικής βίας, ενώ τα κορίτσια σε μεγαλύτερα ποσοστά λεκτικής βίας. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα μεγαλύτερα ποσοστά κρουσμάτων εμφανίζονται στο Δημοτικό και το Γυμνάσιο, ενώ κυριαρχεί ένα γενικό κλίμα αποσιώπησης και ανοχής στο φαινόμενο, αφού μόνο οι περίπου μισοί μαθητές αναφέρουν τα συμβάντα βίας σε φίλους, εκπαιδευτικούς ή συγγενείς. Σε άλλη ευρωπαϊκή έρευνα σε έξι χώρες, με συντονιστή το «Χαμόγελο του Παιδιού»: 31,98% των ερωτηθέντων μαθητών στην Ελλάδα απάντησαν ότι έχουν πέσει θύμα σχολικού εκφοβισμού, 46% των μαθητών έχουν χτυπήσει άλλα παιδιά, 30% των μαθητών έχουν εκφοβίσει άλλα παιδιά, ενώ 36,78 % των μαθητών έχουν ζητήσει βοήθεια από φίλους για να αντιμετωπίσουν παρόμοια περιστατικά.

    Επιχειρώντας μια σύντομη ερμηνευτική προσέγγιση, τα φαινόμενα βίας και εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο εντείνονται σταδιακά λόγω των κοινωνικών και πολιτισμικών μεταβολών που έχουν συντελεστεί στην ελληνική κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες. Φαινόμενα όπως η αύξηση του βαθμού της πολυπολιτισμικότητας στις σχολικές τάξεις, οι αλλαγές στη μορφή, τη σύνθεση, τη δομή και τον τρόπο ζωής της ελληνικής οικογένειας, η διεύρυνση των κοινωνικών συγκρούσεων και των οικονομικών ανισοτήτων, η ένταση των φαινομένων φτώχειας, ανεργίας και κοινωνικού αποκλεισμού, συγκροτούν ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον, το οποίο συμβάλλει στην κοινωνική αλλοτρίωση, ευνοώντας την ευδοκίμηση φαινομένων βίας και διαφόρων μορφών εκφοβισμού.

    Σύμφωνα και με παλαιότερες έρευνες (ΕΚΚΕ, ΑΠΘ), το ελληνικό σχολείο αποδεικνύεται αδύναμο να παρέμβει για να αντιμετωπίσει εκείνα τα στερεότυπα που αναπαράγουν και νοηματοδοτούν τη βία, εμφανίζοντας μια «ενοχική ανοχή» σε φαινόμενα ξενοφοβίας, ρατσισμού, επιθετικότητας. Ταυτόχρονα, καθίσταται αδύναμο να διαχειριστεί καταστάσεις όπως συγκρούσεις Ελλήνων μαθητών με αλλοδαπούς και αντίστροφα, νεανικές συμμορίες με παραβατική συμπεριφορά εντός και εκτός του σχολείου, περιστατικά καθημερινής ψυχολογικής και λεκτικής βίας, εκβιασμούς στο Διαδίκτυο και προσβολές, άσκηση σωματικής βίας, ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές κ.ο.κ.

 

                                

    Είναι σαφές ότι η συνολικότερη κοινωνική αποδιοργάνωση αντανακλάται στην καθημερινότητα του σχολείου, με συνέπεια την υποβάθμιση, την αποστροφή για το σχολικό περιβάλλον, την απομάκρυνση από τις αξίες και τα ιδεώδη του σχολείου. Σε επίπεδο εκπαιδευτικής πραγματικότητας, όλες οι εκτιμήσεις τείνουν στο συμπέρασμα ότι οι συγχωνεύσεις των σχολείων, τα «σχολεία – μαμούθ», οι περισσότεροι μαθητές ανά τάξη, οι ελλείψεις σε εκπαιδευτικό προσωπικό, η απουσία εξειδικευμένων επιστημόνων, η ελλιπής επιμόρφωση, η ανυπαρξία ενταξιακών διαδικασιών των αλλοδαπών μαθητών ή μαθητών με ειδικά χαρακτηριστικά, θα συμβάλουν ενισχυτικά στη διόγκωση των φαινομένων βίας, εκφοβισμού και επιθετικότητας μέσα στο ελληνικό σχολείο. Σε συνδυασμό με την όξυνση της οικονομικής κρίσης και τις επώδυνες συνέπειές της, τη φτωχοποίηση και την εξαθλίωση μεγάλων ομάδων του πληθυσμού, το μέλλον μάλλον προβλέπεται δυσοίωνο για την καθημερινότητα του ελληνικού σχολείου.

    Είναι αναγκαίο, λοιπόν, να αναπτυχθούν τόσο η πρόληψη όσο και η άμεση ενεργοποίηση μηχανισμών παρέμβασης με στόχο την προώθηση ενός νέου αξιακού συστήματος, το οποίο θα διαπερνά τη δομή και τη λειτουργία του σχολικού περιβάλλοντος. Αξίες όπως η ετερότητα, η αλληλεγγύη, η ανεκτικότητα, η ισοτιμία, η κατανόηση της διαφοράς απαιτείται να επανατοποθετηθούν στο προσκήνιο της σχολικής ζωής σε μια προσπάθεια να επαναθεμελιωθεί ο κριτικός λόγος ενάντια στο μίσος, τη βία, την ξενοφοβία, το δογματισμό, το ρατσισμό, τους σκοταδισμούς, που εν μέσω κρίσης και αξιακής σύγχυσης δηλητηριάζουν τις σχέσεις των παιδιών και των εφήβων μας.

   Το σχολείο σήμερα, περισσότερο από ποτέ, απαιτείται να αντισταθεί σε τέτοια φαινόμενα. Παράλληλα, η πολιτεία οφείλει, εκτός από το να αναγνωρίσει το πρόβλημα, να παράσχει τα εργαλεία που απαιτούνται στους εκπαιδευτικούς, τους γονείς, αλλά και στους ίδιους τους μαθητές, για τη δραστική αντιμετώπισή του. Η ευαισθητοποίηση, η επιμόρφωση, η παιδαγωγική, επιστημονική και θεσμική στήριξη των εκπαιδευτικών, αποτελούν αναγκαίες και αυτονόητες προϋποθέσεις. Σημαντικό όμως μερίδιο ευθύνης αναλογεί στην ελληνική οικογένεια, αλλά και στους φορείς της τοπικής κοινωνίας, που οφείλουν να στηρίξουν τη λειτουργία των σχολείων και το έργο των εκπαιδευτικών.

   Ωστόσο κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η δημιουργία ενός σχολείου που θα ενεργοποιεί την κριτική σκέψη, θα σφυρηλατεί το κοινοτικό αίσθημα, θα καλλιεργεί την ανθρωποκεντρική παιδεία, τη συλλογική συνείδηση, το δικαίωμα στο διαφορετικό, την άρνηση του μίσους και του ρατσισμού. Εν κατακλείδι, συλλογικό χρέος αποτελεί η αντίσταση στην κουλτούρα της βίας, του φόβου και της αποξένωσης μέσα στο ελληνικό σχολείο, σε μια συγκυρία κατά την οποία η ελληνική κοινωνία, εκ των πραγμάτων, οφείλει να αφυπνιστεί και να αναμετρηθεί με τα γενεσιουργά αίτια των δομικών της παθογενειών.

 

   του Νίκου Φωτόπουλου, κοινωνιολόγου –  πηγή: εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ,  24-3-2013

 

 

Στην εποχή των «γκρίκλις»

Γράφει ο Κώστας Κατσακιώρης
φιλόλογος – φροντιστής – συγγραφέας
29  /  3 /  2013

Είναι γεγονός ότι εδώ και τέσσερις χιλιάδες χρόνια σε τούτον τον τόπο μιλιέται συνεχώς και αδιαλείπτως μια γλώσσα, η Ελληνική. Είναι μια από τις  πλουσιότερες και από τις  αρχαιότερες γλώσσες στον κόσμο. Βέβαια, στο διάβα της μέσα στον χρόνο εξελίχθηκε και εξελίσσεται, όπως κάθε ζωντανός οργανισμός, ικανοποιώντας τις ανάγκες των καιρών. Παραμένει όμως μια ενιαία γλώσσα, που διακρίνεται για τη μαθηματική της δομή, την κυριολεξία και την ακριβολογία της. Είναι νοηματική γλώσσα, ζωντανή και εκφραστική˙ είναι εύηχη και γεμάτη μουσικότητα, όπως τη χαρακτήριζε ο Ρωμαίος ποιητής Οράτιος. Κι αυτό ακριβώς υπογραμμίζει  ο στίχος του  Νικηφόρου Βρετάκου: «Όταν κάποτε φύγω από τούτο το φως, θα ελιχθώ προς τα πάνω, όπως ένα ρυάκι που μουρμουρίζει. Κι αν κάπου ανάμεσα στους γαλάζιους διαδρόμους συναντήσω αγγέλους, θα τους μιλήσω ελληνικά, επειδή δεν ξέρουνε γλώσσες μιλάνε μεταξύ τους με μουσική».

Η γλώσσα μας  και  οι  λέξεις της  έχουν  ιστορία και διάρκεια. Είναι συλλογικός καρπός των προηγουμένων γενεών. Καταγράφει και αποτυπώνει τις σκέψεις, τις ιδέες και  τις αντιλήψεις τους, δηλαδή όλα τα πολιτισμικά στοιχεία της κάθε εποχής. Είναι συνυφασμένη με την ψυχή και την ιστορική συνέχεια του  λαού μας ˙ είναι  δηλωτικό στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας.  Γι΄ αυτό  η  πλούσια γλωσσική μας παράδοση συνιστά ύψιστο αγαθό της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και  πολύτιμο θησαυρό. Ταυτόχρονα όμως είναι  παρακαταθήκη πολιτισμού και πηγή έμνευσης για ολόκληρη την ανθρωπότητα, αφού δάνεισε  πολλές  άλλες γλώσσες. O διαπρεπής γλωσσολόγος Francisco Adrados την αποκαλεί μητέρα των γλωσσών, ενώ αποκαλεί «κρυφοελληνικές» τις άλλες γλώσσες. «Ακόμα και σήμερα είναι ανεξάντλητη πηγή υλικών για τη δημιουργία επιστημονικών όρων» επισημαίνει το διεθνές λεξικό  Webster’ s.

Δυστυχώς, όμως, παρατηρείται στην εποχή μας από πολλούς, ομιλούντες και γράφοντες, η κακοποίησή της. Παρατηρούνται δηλαδή γλωσσικοί βαρβαρισμοί και σολοικισμοί, αδυναμίες, ελλείψεις και αστοχίες, κι αυτό το γεγονός είναι ανησυχητικό. Από την άλλη είναι πιο ανησυχητική η ευρύτατη χρήση των γκρίκλις, όπως έχει επικρατήσει να λέγεται αυτή η ιδιαίτερη ιδιόλεκτος. Πρόκειται για μια «γλωσσική σαλάτα», όπου μεταγράφονται ελληνικά κείμενα στο αγγλικό αλβάβητο και γίνεται  χρήση κατεξοχήν αγγλικών  λέξεων ή συλλαβών  και  καταλήξεων μαζί με ελληνικές. Είναι μια μυητική, κρεολική αργκό, που υιοθετείται όχι μόνο από τους  εφήβους, αλλά και από μεγαλυτέρους σε ηλικία ανθρώπους σπουδαγμένους, επιστήμονες, τεχνοκράτες. Στο σύγχρονο επικοινωνιακό περιβάλλον, στους χώρους εργασίας, στα ΜΜΕ και κυρίως στο Διαδίκτυο τα γκρίκλις κερδίζουν έδαφος. Η επικράτηση τυποποιημένων – στερεοτυπικών εκφράσεων τείνει να γίνει μόδα, ποπ κουλτούρα. Και το πιο ανησυχητικό από όλα είναι ότι αυτή η εισβολή ξένων λέξεων, κυρίως της αγγλικής, τη στιγμή που υπάρχουν ακριβέστερες και εκφραστικότερες ελληνικές λέξεις, αλλά και  η χρήση των γκρίκλις  γίνεται  με τη δική μας ανοχή και με απενοχοποιημένη συναίνεση.

Βέβαια,  πίσω απ’  αυτή τη συναίνεση μπορεί κανείς να διακρίνει ταυτόχρονα με την ξενομανία μας και τα συμπλέγματα μειονεξίας και μιμητισμού που μας χαρακτηρίζουν, τη λεξιπενία, την ελλιπή γλωσσική – ανθρωπιστική παιδεία. Οι έφηβοι συγκεκριμένα υιοθετούν τη «δική τους» αργκό, ίσως για να διαφοροποιηθούν από τις άλλες γενιές ή για λόγους επίδειξης και ψευτομοντερνισμού. Οι μεγαλύτεροι αποδέχονται τα γκρίκλις, για να καλύψουν πρωτίστως τις δικές τους γλωσσικές ανεπάρκειες. Ίσως και να τους είναι πιο βολικά, πιο ακίνδυνα μέσα στο  κοσμοπολίτικο περιβάλλον, όπου είναι ιδιαίτερα δυσχερής η διατήρηση της ιδιαίτερης ταυτότητας. Άλλωστε, στην ψηφιακή εποχή μας και  στο διεθνές περιβάλλον της εργασίας είναι κυρίαρχο το υλιστικό, τεχνοκρατικό πνεύμα και ο ιμπεριαλισμός της αγγλικής γλώσσας.

Όμως, η παραμόρφωση και  κακοποίηση της γλώσσας μας δυσχεραίνει την επικοινωνία, δημιουργεί στρεβλώσεις, που νοθεύουν τις  σχέσεις μας. Συνιστά πολιτιστική άλωση, που επιφέρει την υπαρξιακή αλλά και εθνική συρρίκνωση, γιατί η γλώσσα υπερβαίνει την τάξη του οργάνου, του εργαλείου και περνά στο επίπεδο της ηθικής, ατομικής και  κοινωνικής αξίας˙ είναι  πνευματική, νοητική διεργασία. Άλλωστε  ο  λόγος για τους αρχαίους προγόνους μας σήμαινε  σκέψη και ομιλία, μια άρρηκτη, αμφίδρομη σχέση.  Η τυποποίηση, λοιπόν, στο λόγο αναπόφευκτα συνιστά τυποποίηση της σκέψης, οδηγεί στην υποταγή της. Και η υποταγμένη σκέψη είναι ομοιόμορφη, απολίτικη, απόλυτα  χειραγωγημένη σκέψη.

Για όλους αυτούς του λόγους είναι ανάγκη να αντισταθούμε στον γλωσσικό εκφυλισμό, να κλείσουμε τις κερκόπορτες αυτής της άλωσης και τα αυτιά μας στις σειρήνες της ξενομανίας και του ψευτομοντερνισμού. Κι αυτό επιβάλλει μια πανεθνική κινητοποίηση και επαγρύπνηση όλων των πνευματικών ανθρώπων και  των πολιτιστικών φορέων με την ανάλογη ευαιασθητοποίηση και συνεπικουρία των ΜΜΕ. Προϋποθέτει ουσιαστικές εκπαιδευτικές – πολιτιστικές πρωτοβουλίες, ώστε να γίνουν κατανοητοί απ’  όλους  οι κίνδυνοι, που συνεπάγεται αυτός ο γλωσσικός εκβαρβαρισμός, και να  καλλιεργηθεί  συστηματικά ο  σεβασμός στη γλώσσα μας.

Και εννοείται βέβαια ότι σε μια τέτοια εθνική εγρήγορση ο ρόλος του σχολείου είναι και πρέπει να είναι πρωταρχικός, γιατί μπορεί να αναδείξει τη σημασία της μητρικής μας γλώσσας και να καλλιεργήσει το σεβασμό στις αρχές της επικοινωνίας. Μπορεί  να συμβάλει στην άρτια  εκμάθησή της, δηλαδή στη σωστή εφαρμογή των κανόνων της και στη γνώση του λεκτικού της πλούτου. Μπορεί και πρέπει να δώσει τη δυνατότητα στις νέες γενιές να γίνουν καλοί χειριστές του λόγου, να κυριολεκτούν και  να  ακριβολογούν. Μπορεί και πρέπει να καταδείξει ότι η γλωσσομάθεια είναι προσόν και επιτακτική ανάγκη στην παγκοσμιοποιημένη εποχή μας, αλλά  τα γκρίκλις όμως διαστρέφουν τη γλώσσα μας ˙  δεν είναι  απόδειξη γλωσσομάθειας, αλλά  γλωσσικής παραμόρφωσης.

Για να επιτύχει το σχολείο αυτόν τον μείζονα ρόλο βασική προϋπόθεση είναι η ουσιαστική αναβάθμιση των γλωσσικών μαθημάτων. Πρέπει να δοθεί έμφαση στη σωστή διαδασκαλία της αρχαίας και νέας ελληνικής γλώσσας και γραμματείας, με τρόπο που να αξιοποιείται η κριτική σκέψη και να αναπτύσσονται οι διανοητικές ικανότητες των μαθητών. Να πλουτίζουν δηλαδή τον λεκτικό τους κώδικα, να μαθαίνουν να σκέπτονται και να δομούν το λόγο, ώστε να διατυπώνουν με σαφήνεια και ενάργεια τις σκέψεις  τους.

Επιβάλλεται, λοιπόν, να γίνει μια άλλη προσέγγιση της γλώσσας μας χωρίς τις ολέθριες εμμονές στη στείρα απομνημόνευση. Είναι απαράδεκτος ο τρόπος με τον οποίο επιχειρείται η διδασκαλία του μαθήματος της Έκθεσης από κάποιους, οι οποίοι παρακινούν τους μαθητές στην απομνημόνευση προλόγων, επιλόγων και ολόληρων κειμένων-εκθέσεων. Αυτό μου θυμίζει τις συνταγές μαγειρικής (δεν διαφέρουν άλλωστε και πολύ από τους  «συνταγολόγους») και δεν είναι καν διδασκαλία, είναι γλωσσική τύφλωση. Στην ουσία η Έκθεση μετατρέπεται από μάθημα πνευματικής δημιουργίας σε φορμαλιστική, τυπολατρική, μηχανιστική διαδικασία, που απωθεί, αντί να γοητεύει. Η ουσιαστική διδασκαλία προϋποθέτει διευρυμένους γνωστικούς ορίζοντες, τεχνικές και μεθόδους προβληματισμού, γόνιμη διαλεκτική προσέγγιση  και  μύηση  του μαθητή στη δημιουργική  σκέψη και γραφή.

Αλλά είναι εξίσου στρεβλός και ο τρόπος διενέργειας συγκεκριμένων τέστ αξιολόγησης στα γλωσσικά μαθήματα, γιατί συνήθως επιβραβεύονται οι μαθητές εκείνοι που απομνημονεύουν ανάλογα βοηθήματα που κυκλοφορούν ευρέως στο εμπόριο. Στην ουσία μαθαίνουν να παπαγαλίζουν από τις πρώτες μάλιστα τάξεις του Δημοτικού. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στους πανελλήνιους διαγωνισμούς (σχολικούς και άλλους) γραφής διηγήματος ή δοκιμίου ή ακόμα και  εκθέσεων για την αξιολόγηση των μαθητών, όπως για παράδειγμα γίνεται, προκειμένου να λάβουν μέρος στη Βουλή των εφήβων. Μ’ αυτόν τον τρόπο εκφυλίζονται οι ίδιοι οι θεσμοί αξιολόγησης και αριστείας, γιατί στην πράξη συχνά επιβραβεύεται όποιος αντιγράφει επιτηδευμένα ή έχει την κατάλληλη πρόσθετη βοήθεια στο σπίτι. Γι’ αυτό απαιτείται  να σπάσουμε εδώ και τώρα το απόστημα της παπαγαλίας. Αυτές οι διαδικασίες αξιολόγησης-επιβράβευσης πρέπει να γίνουν αδιάβλητες, να διενεργούνται με τη δέουσα σοβαρότητα εντός του σχολείου σε ανύποπτο χρόνο και χωρίς προειδοποίηση, ώστε να αναδεικνύονται επιτέλους όσοι  αυτενεργούν  και  αξίζουν πραγματικά την επιβράβευση.

Είναι ανάγκη να επιδιώξουμε τη μεθοδική οικείωση των μαθητών με τους δομολειτουργικούς κανόνες της γλώσσας μας, με τη σκέψη και το λόγο, με τα   ανέσπερα κείμενα της ελληνικής γραμματείας. Αυτό ασφαλώς προϋποθέτει τη συγγραφή κατάλληλων σχολικών εγχειριδίων, την ουσιαστική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε  σύγχρονες μεθόδους διαδασκαλίας, καθώς και τη χρήση των πολυμέσων και των νέων τεχνολογιών, που σαγηνεύουν με τη δύναμη της εικόνας, εξάπτουν το ενδιαφέρον των μαθητών και δημιουργούν ιδανικές συνθήκες μάθησης.    

Αναμφίβολα, η γλώσσα μας είναι  πολύτιμο αγαθό και πρέπει να τη διαφυλάξουμε ως κόρην οφθαλμού, ιδιαίτερα στην   εποχή μας  που επιχειρείται η λοβοτομή της σκέψης και  η δημιουργία απολιτικοποιημένων όντων-καταναλωτών μέσα σε ένα πολιτισμικά ομογενοποιημένο περιβάλλον. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη μας και το γεγονός ότι σύμφωνα με τους γλωσσολόγους ανήκει στις γλώσσες περιορισμένης εμβέλειας, δηλαδή στις γλώσσες που μιλούν λίγα εκατομμύρια ανθρώπων στον κόσμο, τότε γίνεται αδήριτη ανάγκη η προστασία της. Είναι εθνική υπόθεση η περιφρούρηση της ιστορικής  μνήμης και  της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και  το γεγονός αυτό απαιτεί  την  προσήκουσα μέριμνα.-